Fitts Yasası: Küçük Bir Test

6. Soru

Hiyerarşik menülerin tıkandığı nokta nedir ve bu darboğazı aşmak için Macintosh'ta, Windows'ta olmayan hangi teknik kullanılmıştır? Uygulanabilecek başka teknikler düşünebiliyor musunuz?

Buradaki sorun birinci ve ikinci seviye menüler arasındaki geçiştir. Windows'ta kullanıcı açılan menüye geçerken aşağıdaki menüye kaymamaya dikkat etmek zorundadır.

Mac hiyerarşik menü algoritmasını tanımlarken, V şeklinde bir tampon bölgeye gerek duymuştum. Öyle ki, kullanıcı açılan menüye yaklaştıkça, istemediği bir menüye atlama korkusu yaşamadan, gittikçe artan bir hata payı ile hareket edebilsin. Ortalamada birkaç piksel fazla gitse bile menü yine de açık kalsın. Apple hiyerarşik menüleri, yine de tek seviyeli menülerden daha az verimlidir, ama en azından ortalama bir video oyunundan daha az karışıktır.

Bunun yerine Windows aşağıya geçmeden önce, hiyerarşik meüyü yarım saniye kadar açık bırakır. Böylece, işletim sisteminin birçok başka bölümünde yaptığı gibi, Mac'i anlamadan taklit etmeye çalışır. Neden ve sonuç ilişkisini 1/2 saniye ile birbirinden koparır, ki bu süre insan-bilgisayar etkileşiminde uzun, çok uzun bir zaman sayılır. O yarım saniyede hiyerarşik menüye ulaştıysanız, Windows davranışı Mac'inkinden ayırt edilemez. Aksi halde, çok az kullanıcının çözebileceği anlaşılmaz bir davranış olur.

7. Soru

Dairesel bir açılır-menünün, standart doğrusal açılır-menülere göre en az bir avantajını söyleyin.

Etrafınızda dairesel olarak gösterilen seçeneklere ulaşmak için istediğiniz “pasta dilimine” doğru yalnız birkaç piksel gitmeniz yeterli olacaktır. Daha az yolculuk, iyi bir hedef boyutu. İyi tasarım.

İkinci bir avantaj olarak, sadece mesafe değil, ama yön bilgisiyle de motor hafızanızı beslediğini söyleyebiliriz. Seçenekler çok fazla olmadığı sürece, kısa zamanda fareyi biraz yukarı ve sola çekip yazdırmayı, aşağı ve sağa gidip fax çekmeyi vb. öğrenebilirsiniz. Aslında, bu fare hareketleri bir kere öğrenildiğinde artık menüyü göstermeye bile gerek kalmaz; kullanıcı kararsız olduğunu gösterecek şekilde tereddüt etmezse. (Bu fikir 1980'lerin sonunda Apple'daki Fabrik projesinde ortaya çıkmıştı.)

8. Soru

Doğrusal açılır menülerde seçeneklere ulaşma zamanını daha iyi dengeleyebilmek için ne yapabilirsiniz?

Menüleri Fitts Yasası'na uygun hale getirebilirsiniz: imleçten uzak olan öğeleri daha büyük yaparak. Gerçekten büyük olmak zorunda değiller, çünkü onları görmekte bir sıkıntımız yok. Bunun yerine, fare-ekran eşlemesi öyle olmalı ki, kullanıcı menüde ilerledikçe, yol almak için faresini gittikçe daha çok hareket ettirsin (imlecin fareye göre hızı gittikçe azalsın).

Diğer bir yöntem, yerel bir çekim alanı kurup, fare bir hedefe yaklaştığında ona doğru çekilmesini sağlamak. Belki de fare nesnenin içindeyken dışarı çıkmasını zorlaştıran sanal bariyerler oluşturulur. Ama bu biraz sinir bozucu olabilir. Basınca duyarlı bir fare olsaydı, imleç nesne üzerindeyken bu basınca göre yakalanıp serbest bırakılabilirdi.

Okuyucumuz Victor Zambrano, zamanı azaltmak için aşağıdaki resimde gösterdiği, başka bir teknik önermişti: Alt menüyü ortalamak. Bu sayede öğelerin uzaklıklarının imleçten en çok tüm öğeler/2 uzaklıkta olmasını sağlamak.

Victor Zambrano'nun önerisi: ortalanmış alt menüler.

Victor'un da belirttiği gibi bu şema, aşağı açılan menüler için uygun değil, çünkü alt menüyü içeren öğenin yeterince aşağıda olması gerekir. Yine de, bağlamsal, açılır menüler için ideal. Sadece en önemli öğelerin ortaya yakın olmasına dikkat edin, açılır menülerin en hızlısına sahip olursunuz.

9. Soru

Endüstri tasarımcıları iMac'i tasarlarken yalnız fareyi yuvarlak yaparak değil, komut tuşlarının boyunu yarıya indirerek ve böylece toplam klavye derinliğini yarım tuş azaltarak hata yaptı. Bu neden çok yanlıştır?

Ulaşım hızını korumak için hedef uzaklaştıkça, boyutu büyümelidir. Tasarımcılar hedefin toplam boyutunu küçültmekle kalmadı, bu küçültmeyi hedefin en kritik boyutunda yaptı. Yapmaları gereken klavyeyi hafifçe yukarı kıvırmaktı. Bu da hassasiyete ve hıza yardım edecek; parmakları birkaç derece kaldırmak, numerik tuşlara ve fonksiyon tuşlarına ulaşmak için yeterli olacaktı.

10. Soru

Bu sorulara verilen temel cevaplarda bulunan ortak nokta nedir?

Şimdi bu ortak noktanın Fitts Yasası olduğunu biliyorsunuz. İster yeni bir işletim sistemi yaparken, ya da isterseniz bir web sayfası düzenlerken, günlük tasarım çalışmalarınızda, artık bu yasayı kullanabilirsiniz.

Standart OK düğmesi iki harfiyle çok kısa durduğunda, iki yanına da biraz boşluk eklemeyi düşünün. Bir palet yapıyorsanız ve tüm kontrol sizdeyse, kullanıcının araçlara ekranın kenarına giderek ulaşabileceğinden emin olun. Ekranın tepesinde menü çubuklarınız varsa, onları kullanın! Bunlar gruplanmış ikonlardan, düğmelerden çok daha az yer kaplar ve eğer test ederseniz daha hızlı da olduklarını göreceksiniz. Ve eğer Microsoft'ta veya Apple'da çalşıyorsanız, sıra interaktif tasarıma geldiğinde bilgili insanları dinlemeyi bir düşünün. Onlar varlar; onlarla konuşmuştum. Siz de konuşmayı deneyebilirsiniz.

Buldukları birçok fazladan cevabı bu yazıya eklemeye çalıştığım Frank Ludolph'a ve Craig Oshima'ya hem cevapları hem de testi yapmayı kabul ettikleri için teşekkür borçluyum.

Eğer Fitts Yasası hakkında daha fazla şey okumak istiyorsanız, aşağıdaki kitabı özellikle öneriyorum:

Walker, Neff and Smelcer, John (1990). “A Comparison of Selection Time from Walking and Bar Menus.” Proceedings of CHI'90, Addison-Wesley, Reading, Mass., pp. 221-225.

Küçük testimizdeki başarınızı ölçmeye gelince... Eğer şimdi 10 soruyu da, anlayarak ve çıkardığınız dersleri ileride uygulamaya hazır bir şekilde, doğru cevaplayabiliyorsanız, bu yeterli.